PDF
ZENODO
Published
2025-07-26
Section
Articles
How to Cite
How to Cite
O’ZBEKISTONDA XOR SAN’ATINING RIVOJLANISHI.
Po‘latjonova Intizora Nazirjon qizi
Aniq va tabiiy fanlar fakulttei Musiqa ta’lim yo‘nalishi 1-kurs MUS-BU-24 guruh talabasi
Shokirxanov Baxtiyorxon Botirxonovich
Ilimiy rahbar
Keywords: Xor san’ati, o‘zbek musiqasi, xor ijrochiligi, an’anaviy va zamonaviy musiqa, musiqa ta’limi, xor jamoalari, o‘zbek kompozitorlari, madaniyat va san’at, vokal ansambllar
Abstract
O‘zbekistonda professional xor san’ati 20-asr boshlarida shakllanib, asta-sekin rivojlandi. Dastlab xor san’atini rivojlantirish uchun zarur sharoitlar mavjud bo‘lmagan bo‘lsa-da, rus va o‘zbek musiqachilarining hamkorligi, xor ijrosini o‘z ichiga olgan opera va dramatik asarlarning yaratilishi bu yo‘nalishga mustahkam poydevor yaratdi. 1930–40-yillarda “Farhod va Shirin”, “Layli va Majnun”, “Gulsara” kabi operalarda xor elementlari paydo bo‘ldi. 1936-yilda O‘zbekiston radiosi va Davlat Filarmoniyasi qoshida xor jamoalari tuzildi, ular Moskvadagi dekadalarda muvaffaqiyatli ishtirok etdi.
1940–50-yillar xor ijrochiligi uchun muhim davr bo‘lib, harbiy-vatanparvarlik ruhidagi kontata, syuita va xor asarlari yaratildi. M.Ashrafiy, S.Yudakov, M.Burxonov, T.Sodiqov, A.Kozlovskiy kabi kompozitorlar xor janrining yuksalishiga katta hissa qo‘shdilar. 1952-yilda birinchi professional xor kapellasi tashkil etilib, a’kapella janrining rivoji boshlandi. 1960-yillarda O‘zbekiston radio va televideniyesi qoshida Milliy xor jamoasi faoliyat boshladi.
Keyingi yillarda xor san’ati ko‘p ovozli murakkab shakllarda – kontata, oratoriya, ballada va a’kapella janrlarida boyidi. Xalq qo‘shiqlarini xor uchun moslashtirish va o‘quv dasturlariga kiritish orqali xor ijrosi ommalashtirildi. B.Umidjonov, S.Boboev, I.Akbarov, M.Burxonov, M.Ashrafiy kabi ijodkorlarning faoliyati xor san’atining mustahkam rivojlanishiga zamin yaratdi.
References
1. “O’zbekiston musiqasi tarixi” T.E.SolomonovaT.1983 y.
2. Sh.Ro’ziev “Xorshunoslik” T.!987 y.
3. V.Gudkova “Uzbekskaya xorovaya interatura” T. 1974 g.
4. S.Valenkov “Xavaskorlikxori” A.Vinejev, R.xublarov T. 1970 y.
5. Shokirkhonov, Bakhtiyorkhon. "PEDAGOGICAL CONDITIONS OF MASTERING MUSIC-THEORETICAL KNOWLEDGE IN SPECIALIZED MUSIC CHOOLS." Развитие педагогических технологий в современных науках 4.2 (2025): 72-76.
6. Botirkhanovich, Shokirkhanov Bakhtiyorkhon. "THE ROLE OF MUSIC CLUBS IN LEADING THE YOUNG GENERATION TO MATURITY." Academia Repository 5.1 (2024): 242-245
