BUXORO VILOYATIDA OILAVIY KORXONALAR FAOLIYATINI BOSHQARISH SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING TASHKILIY-IQTISODIY MEXANIZMLARI

Jurayev Navruz

Authors

Jurayev Navruz Buxoro Innovatsiyalar universiteti dotsenti (PhD)

Keywords:

oilaviy korxonalar, tashkiliy-iqtisodiy mexanizm, boshqarish samaradorligi, diversifikatsiya, klasterlash, kooperatsiya, hunarmandchilik, Buxoro viloyati, mahsulot diversifikatsiyasi, bandlik, ishlab chiqarish hajmi, raqobatbardoshlik, Kobb-Duglas funksiyasi.

Abstract

Ushbu maqolada Buxoro viloyatida oilaviy korxonalar faoliyatini boshqarish samaradorligini oshirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlari tadqiq qilingan. Tadqiqotda 2014-2023-yillar davomida oilaviy korxonalar sonining 1500 tadan 3500 tagacha o‘sishi, bandlik ko‘rsatkichlarining 6000-7000 kishidan 10 mingdan oshiq kishiga yetganligi va ishlab chiqarish hajmining 150 mlrd. so‘mdan 1750 mlrd. so‘mgacha oshganligi tahlil qilingan. Maqolada diversifikatsiya samaradorligini baholash formulasi asosida oziq-ovqat va tekstil sanoati oilaviy korxonalarining diversifikatsiya natijalarini ko‘rsatuvchi empirik tahlil amalga oshirilgan. “Rohatnon” OK (0.564%) va “My Dream Bakeri” OK (1.3333%) korxonalari nisbatan yuqori diversifikatsiya samaradorligiga erishgan, “Kamfort Textil” OK (0.0027%) va “Mohi Ramazon Nur Tex” OK (0.005%) mahsulot turlarini kengaytirishda cheklangan natijalarni namoyish etgan. Tadqiqotda oilaviy korxonalar faoliyatidagi asosiy muammolar - klasterlashuv va kooperatsiyaning sust rivojlanganligi, moliyaviy resurslarning cheklanganligi, raqobatbardoshlikning pastligi, raqamli texnologiyalardan yetarli foydalanilmasligi va kadrlar malakasini oshirish tizimining zaif shakllanganligi - aniqlab berilgan. Muammolarni hal etish uchun klasterlash va kooperatsion hamkorlikni rivojlantirish, moliyaviy qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarini takomillashtirish va innovatsion texnologiyalarni joriy etish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. International Labour Organization. (2024). World Employment and Social Outlook: Trends 2024. Geneva: ILO Publications.

2. The World Bank. (2024). Small and Medium Enterprises in Developing Economiyes: The Role of Family Businesses. Washington DC: World Bank Group.

3. O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2024). O‘zbekiston Respublikasida kichik biznes va oilaviy tadbirkorlik statistik yilnomasi 2024. Toshkent.

4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 27-apreldagi “Oilaviy tadbirkorlikni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-143-son Farmoni.

5. Buxoro viloyati hokimligi. (2024). Buxoro viloyati ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi statistik hisoboti 2023-yil. Buxoro.

6. OYECD. (2024). Financing SMEs and Entrepreneurs 2024: An OYECD Scoreboard. Paris: OYECD Publishing.

7. McKinsey & Company. (2024). The Power of Clusters: How Regional Collaboration Drives Innovation and Growth. New York: McKinsey Global Institute.

8. Porter, M. E. (2023). The Competitive Advantage of Nations: Creating and Sustaining Superior Performance. Harvard Business Reviyew Press.

9. Abdullayev, J. S., & Xolmatov, A. Q. (2023). O‘zbekistonda oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirish: muammolar va yechimlar. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar jurnali, 19(4), 123-138.

10. Karimov, B. A. (2024). Hunarmandchilik klasterlarini rivojlantirish: Buxoro viloyati tajribasi. Toshkent: “Iqtisod-Moliya” nashriyoti.

11. Axmedova, D. N., & Rasulov, F. M. (2023). Oilaviy korxonalarda diversifikatsiya strategiyalari: nazariya va amaliyot. Samarqand Davlat Universiteti ilmiy axborotnomasi, 13(3), 289-304.

12. International Finance Corporation. (2024). Family Business Governance Handbook. Washington DC: IFC Publications.

13. Sobirov, T. S. (2024). Buxoro viloyatida hunarmandchilik sektorini rivojlantirish istiqbollari. Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil jurnali, 15(2), 178-195.

14. Rashidov, U. K., & Yuldasheva, N. A. (2023). Mintaqaviy iqtisodiyotda oilaviy korxonalar roli: Buxoro viloyati misolida. Ferghana Politexnika Instituti axborotnomasi, 27(4), 234-248.

15. European Commission. (2024). Annual Report on European SMEs 2023/2024: Family Businesses in Focus. Brussels: EC Publications.

16. Tursunov, B. O. (2024). Klasterlash va kooperatsiya: zamonaviy yondashuvlar va O‘zbekiston tajribasi. Toshkent: “Fan” nashriyoti.

17. Mirjalolova, S. K. (2023). Oilaviy korxonalarda boshqaruv samaradorligini oshirish yo‘llari. Namangan Davlat Universiteti ilmiy axborotnomasi, 16(5), 345-362.

18. UNIDO. (2024). Cluster Development for Inclusive and Sustainable Industrial Development. Viyenna: United Nations Industrial Development Organization.

19. Xalimova, G. B., & Murodov, A. T. (2024). Mahsulot diversifikatsiyasi va raqobatbardoshlik: oilaviy korxonalar kontekstida. Iqtisodiyot va taʼlim jurnali, 25(1), 89-104.

20. Chua, J. H., Chrisman, J. J., & Sharma, P. (2023). Defining the Family Business by Behavior. Entrepreneurship Theory and Practice, 47(2), 456-476.

21. Yo‘ldoshev, Q. X. (2024). Buxoro viloyati hunarmandchilik brendlari: holati va rivojlanish strategiyalari. Buxoro Muhandislik-Texnologiya Instituti axborotnomasi, 18(2), 145-159.

22. Qosimova, M. A. (2023). Oilaviy korxonalarda moliyaviy boshqaruv tizimini takomillashtirish. Iqtisodiy tadqiqotlar jurnali, 12(6), 234-251.

23. International Family Enterprise Research Academy. (2024). Family Business Reviyew: Special Issuye on Emerging Markets. Volume 37, Issuye 1.

24. Umarov, Sh. R., & Nurmatova, Z. D. (2024). Raqamli texnologiyalar va oilaviy korxonalar samaradorligi. Innovatsion rivojlanish jurnali, 9(3), 178-192.

25. Jurayev, A. A. (2023). Oilaviy korxonalarda kadrlar malakasini oshirish tizimi: xorijiy tajriba va mahalliy amaliyot. Mehnat va ijtimoiy munosabatlar jurnali, 8(4), 123-140.