PDF
ZENODO
Published
2025-05-29
Section
Articles
How to Cite
How to Cite
TURK VA O‘ZBEK TILLARIDA BOSH SOMALI METAFORALAR TAHLILI.
Jololova K.F
TOSHKENT DAVLAT SHARQSHUNOSLIK UNIVERSITETI Qiyosiy tilshunoslik lingvistik tarjimashunoslik (turk tili) 1- kurs magistranti
Usmanova Sh.R.
Ilmiy rahbar: F.f.d., prof.
Keywords: metafora, somatik metafora, bosh komponenti, o‘zbek tili, turk tili, qiyosiy tahlil, lingvokulturologiya, semantika.
Abstract
Metaforalar inson tafakkuri va tilining ajralmas qismidir. Ular nafaqat san’atkorona ifoda vositasi, balki kundalik muloqotda, dunyoni idrok qilishda va ma’no yaratishda muhim ahamiyatga ega. Har bir til va madaniyat o‘ziga xos metafora tizimiga ega bo‘lib, bu tizim orqali o‘sha madaniyatning mentaliteti, qadriyatlari va dunyoqarashi namoyon bo‘ladi. Shu ma’noda, "bosh" komponentli metaforalar turkiy tillar, xususan, turk va o‘zbek tillarida muhim o‘rin tutadi. Mazkur maqolada turk va o‘zbek tillaridagi "bosh" komponentli metaforalarning qiyosiy tahlili amalga oshiriladi.
"Bosh" so‘zi inson tanasining muhim qismi bo‘lib, ko‘p tillarda markaziy semantik va ma’naviy yukga ega. Bu so‘z ko‘pincha liderlik, boshqaruv, mas’uliyat, markaz va yo‘nalish kabi tushunchalar bilan bog‘liq turli xil metaforik ma’nolarni o‘zida mujassam etadi. Turk va o‘zbek tillarida bu so‘zning metaforik foydalanishlari ma’lum darajada o‘xshash bo‘lsa-da, har ikki tilda o‘ziga xos jihatlar ham mavjud. Ushbu maqolada bu o‘xshashlik va farqliklar lingvistik va madaniy jihatdan o‘rganiladi.
References
1. Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors We Live By. University of Chicago Press.
2. O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 6 jildlik. - Toshkent.: G‘.G‘ulom ,2023.
3. Mirtojiev, M., Yunusov, R., & Shukurov, I. (2005). Tilshunoslik asoslari. Toshkent: O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi.
4. Vakk, F. (1995). Eston tilida tana qismlarini ifodalovchi frazeologizmlar. Tallinn: Estonian Academy of Sciences.
5. Sobirova, N., & Nazirova, Z. (2023). O‘zbek tilida ma’no ko‘chish usullari: metafora, metonimiya, sinekdoxa, vazifadoshlik. Oriental Renaissance: Innovative, Educational, Natural and Social Sciences, 3(4), 961-bet.
6. Türk Dil Kurumu (TDK) Lug‘ati (onlayn). Büyük Türkçe Sözlük. Türk Dil Kurumu rasmi sayti. https://www.tdk.gov.tr
