PDF
ZENODO
Published
2025-05-06
Section
Articles
How to Cite
How to Cite
CHIQINDILARNING IJTIMOIY XAVFINI BAHOLASHNING ILMIY ASOSLANGAN USULLARNI ISHLAB СHIQISH
O.T.Fayzullayev
(Toshkent davlat texnika universiteti)
S.S.Sobitova
(Toshkent davlat texnika universiteti)
Keywords: sanoat chiqindilari, ijtimoiy xavf, ekologik xavfsizlik, chiqindilarni boshqarish, xavf baholash usullari, korxona chiqindilari, chiqindilarni tasniflash, atrof-muhitga ta’sir, inson salomatligi, sanoat ekologiyasi.
Abstract
Ushbu maqolada korxonalarda hosil bo‘ladigan sanoat chiqindilarining ijtimoiy va ekologik xavfini baholashning ilmiy asoslangan usullarini ishlab chiqishga bag‘ishlangan. Korxona faoliyati natijasida yuzaga keladigan chiqindilar tarkibi, ularning atrof-muhitga va inson salomatligiga ta’siri chuqur tahlil qilinadi. Xususan, kimyoviy, biologik va fizik xavf omillari aniqlanib, ularning ijtimoiy xavf darajasi baholanadi. Tadqiqot davomida chiqindilarni toifalash, xavf mezonlarini ishlab chiqish, statistik tahlil va ekspert baholash uslublaridan foydalaniladi. Shuningdek, xavf darajasiga qarab chiqindilarni boshqarish strategiyalari ishlab chiqiladi. Natijalar sanoat korxonalarida chiqindilarni ekologik xavfsiz boshqarish, atrof-muhitni muhofaza qilish va aholi salomatligini saqlashda amaliy ahamiyatga ega.Tadqiqotda chiqindilarning tarkibi, ularning tarqalish manbalari va xavf darajasi to‘g‘risidagi ma’lumotlar asosida ijtimoiy xavfni baholashning zamonaviy metodologiyasi ishlab chiqiladi. Shuningdek, statistik tahlil, geografik axborot tizimlari (GAT), ekspert baholari va kompleks reyting usullaridan foydalaniladi. Natijada chiqindilarning ijtimoiy xavfini kamaytirish bo‘yicha samarali boshqaruv qarorlarini qabul qilish uchun ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqiladi. Tadqiqot ekologik xavfsizlik, sog‘liqni saqlash va barqaror rivojlanish sohalarida muhim ahamiyatga ega.
References
2. Karimov A.S. Sanoat ekologiyasi. Toshkent: Fan, 2021.
3. Xolmurodov B. va boshqalar. Chiqindilarni boshqarish nazariyasi va amaliyoti. Samarqand, 2020.
4. UNEP (2020). Industrial Waste Management Guidelines.
5. WHO (2019). Health Effects of Hazardous Waste.
6. Mamatqulov R.T. Ekologik xavfsizlik asoslari. Toshkent: Iqtisodiyot, 2019.
7. GOST 30772-2001. Sanoat chiqindilari xavfini baholash uslubi.
8. FAO (2021). Environmental and Social Impact Assessment Guidelines.
